يکشنبه - 2018 اکتبر 21 - 11 صفر 1440 - 29 مهر 1397
Delicious facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 205291
تاریخ انتشار : 17 فروردین 1396 19:25
تعداد بازدید : 449

مدرسه علمیه حضرت ولی عصر(عج)

عوامل و موانع استجابت دعا

یکی ازدغدغه های همیشگی جامعه ایمانی همواره این است که چرا دعاهایمان به هدف اجابت نمی رسد.نوشتارحاضردر مقام بیان این مطلب است که عوامل وموانع استجابت دعا را از منظر آموزه های وحیانی تشریح نماید...



در اهمیت دعا همین قدر کافی است که خداوند در قرآن به پیامبر می فرماید: «بگو: پروردگارم، براي شما ارجی قائل نیست اگر دعاي شما نباشد…» (فرقان ـ 77)


آري؛ محبوب ترین اعمـال نزد خـدا دعا کردن است. (كافى، ج 2، ص 468)

خداونـدي که ابراهیم، خلیـل خود را از آن جهت به خوبی یـاد می کنـد، و می ستاید که «بسیار دعا کننده» بود (هود ـ 75)

و او دعا را شفاي هر دردي قرار داد، و در پرتو دعا بلاهاي زیادي را از ما دور می کند. (كافى، ج 2، ص 470)

 

با توجه به آیات قرآن و روایات اهل بیت(ع) براي استجابت دعا می طلبد که دو نوع فعالیت داشته باشیم:


اول اینکه کوشش کنیم تا دعاي ما به اجابت نزدیک شود. [یعنی ببینیم چه چیزهایی زمینه استجابت دعا را فراهم می کند]


دوم اینکه از اعمالی که مانع استجابت دعا می شود پرهیز کنیم.


عوامل استجابت دعا
با توجه به محدودیت مجال؛ برخی از اهم این راهکارها را ذکر می کنیم:


1. ایمان به خدا و اینکه باور داشـته باشیم که همه امور به دست اوست و تا او نخواهد هیچ خیر و شري از ما دور یا به ما نمی رسد؛ از این روی خداوند می فرماید: «ادعونی استجب لکم» (غافر ـ 60)
مفسـرین می گویند از آیه اسـتفاده می شود که از این روي خداونـد می فرماید: [«مرا» بخوانید [و امید به دیگران نداشته باشید] تا دعایتان مستجاب شود].
در روایت آمـده: که هرگـاه یکی از شـما اراده کرد که از خداونـد چیزي بخواهـد و دوست داشت تـا دعایش مسـتجاب شود، بایـد از همه مردم «ناامیـد» شود و فقط به او «امیـدوار» باشـد پس هرگاه این حالت را خداوند در قلب او دید هرچه او بخواهد خداوند به او عطا می کند. (وسائل ج 7، ص 143)
پس چنین نباشد که ما خداوند را بخوانیم در حالیکه چشم به دست دیگران بدوزیم و به غیراو امیدوار باشیم.
2. حسن ظن و اعتماد به خداوند
در همین رابطه از پیامبر(ص) نقل شده:
باب دعا به روي هیـچ کس باز نمی شود مگر اینکه خداوند باب اسـتجابت را هم باز خواهد کرد، پس هرگاه توفیق دعا پیدا کردید کوشش کنید و خسته نشوید چرا که تا زمانی که شما از دعا کردن خسته نشوید خداوند از عطاکردن خسته نمی شود. (وسائل، ج 7، ص 28)
پس هرگاه دعا کردیم «حسن ظن و اعتماد» داشته باشیم که خداوند مستجاب می کند و امیدوارانه دعا کنیم.
3. حضور قلب
موقع دعـا حضور قلب داشـته باشـیم و بـا تمـام وجود از او درخواست کنیم چرا که حکـایت شـده: دعایی که با بی توجهی و بـدون حضور قلب باشد خداوند مستجاب نمی کند. (كافى ج 2 ص 473)
4. توسل به اهل بیت(ع)
راهی که همه اولیاء خدا و خوبان عالم از آن اسـتفاده می کنند و حتی اهل بیت(ع) هم مثل امام صادق(ع) بهترین چیزي که در دعا بر آن اصرار داشتند، درخواست از خدا به حق «خمسه طیبه» بوده است. (وسائل، ج 7، ص 98)
به ویژه توسل به امام زمان(ع) بسـیار مهم است چرا که در دعاي ندبه می خوانیم: «أین باب الله الذي منه یؤتی أین وجه الله الـذي الیه یتوجه الاولیاء»؛ «کجاست آن درگاه خدایی که از آنجا به سوي خدا روند؟ کجاست آن آئینه خدایی که به سویش توجه کنند اولیاء؟»
5. تکرار و پافشاري در دعا
از امام باقر(ع) نقل شـده: هیـچ بنـده اي در حاجت خود اصـرار و پافشاري نمی کند مگر اینکه خداوند دعاي او را مسـتجاب می کند. (وسائل الشیعه، ج 7، ص 55)
6. صلوات
یکی دیگر از امور مؤثر صـلوات بر پیامبر و اهل بیت او، قبل، وسط، و بعـد از دعاهاست چرا که فرمودند: خداوند کریم تر است از آن که قبل و بعد دعا را مستجاب کند ولی خود آن را مستجاب نکند. (كافى، ج 2، ص 494)
7. دل شکستگی و منقلب شدن و گریه در موقع دعا
امام صادق(ع) فرمود: هرگاه، اشک چشـمت جاري شـد و بـدنت لرزید پس آگاه باش که در آن موقع حاجتت برآورده شده است. (وسائل، ج 7، ص 73)
8. توجه به زمان استجابت دعا


دعا در زمان هایی که وعده داده شده به اجابت نزدیک تر است مانند:
الف. موقع اذان ظهر
ب. بعد از هر نماز
ج. قبل از غروب
د. سحرگاه
ه. شب جمعه
و. موقع نزول باران
ز. در نماز وتر (نافله شب)
ح. به هنگام قرائت قرآن
ت. وقت اذان
ي. موقع ریخته شدن خون شهید
ک. شب قدر و شب هاي مانند آن مثل شب عید فطر و قربان و روز عرفه


9. توجه به مکان هاي استجابت دعا
دعاکردن در مکان هاي شریف به اجابت نزدیک تر است مثل دعا در مسجد یا حرم هاي اهل بیت(ع) مخصوصاً زیر بقعه سیدالشهداء(ع)
10. صدقه
صـدقه دادن قبل از دعا نیز در فراهم شـدن مقدمات اسـتجابت مؤثر است؛ چنانچه از امام صادق(ع) حکایت شده: پدرم هر گاه حاجتی داشت موقع زوال خورشـید(ظهر)، اول صـدقه می داد، بعـد عطر اسـتعمال می کرد و به مسـجد می رفت و حاجت خود را طلب می کرد.
11. بلندکردن دست ها به هنگام دعا
چنانچه سـنت رسول خدا(ص) هم بوده است و حکایت شده خداوند متعال به حضـرت موسی(ع) چنین سفارش می کند:
اي موسـی ذلیلانه دست هـایت را به سوي من بلنـد کن همانطورکه بنـده ها در برابر مولاي خود انجام می دهنـد که هرکس چنین کرد حتمًا مورد رحم من قرار می گیرد. (وسائل الشيعه، ج 7 و ص 113)
12. حضور در جمع مؤمنین و دعا کردن
از امام صادق(ع) نقل شده: هیچ جماعت چهل نفري نیستند که دعا کنند مگر اینکه خداوند دعایشان را مستجاب می کند و … (كافى، ج 2، ص 487) و خود ایشان هم به هنگام مشکلات زن و فرزندان را جمع می کرد و دعا می کرد و آنها آمین می گفتند. (كافى، ج 2، ص 487)
13. به صورت جمع دعا کردن و نه فقط براي خود دعا کردن [بلکه به فکر دیگران هم باشیم]
از پیامبر اکرم(ص) روایت شده: «اذا دعا احدکم فلیعم فانه اوجب للدعاء»
هرگاه شخصی از شما دعا کرد پس به صورت جمع دعا کند، چرا که براي همه خواستن، دعا را به استجابت نزدیک تر می کند. (كافى، ج 2، ص 487)
14. دعا برای دیگران
در این زمینه روایات و تأکیدات فراوانی رسـیده است چنانکه حضـرت زهرا(س) نیز شب تا به صـبح را به عبادت و در حال دعاي به دیگران می گذراند و می فرمود: «الجار ثم الدار» «اول همسایه بعـد خودمان». (وسائل الشيعه، ج 7، ص 113)
و در روایات فراوانی نقل شـده که دعاي به دیگران از جمله دعاهایی است که خداوند وعده اسـتجابت آن را داده (كافى، ج 2، ص 509) و چندین برابر آن دعا را در حق خود دعا کننده مستجاب می کند. (كافى، ج 2، ص 508)
15. دعاي پدر و مادر
یکی از دعاهایی که به استجابت نزدیک است دعاي والدین به فرزندان می باشد. (بحارالانوار و امالى شيخ طوسى ص 541 – 280)
ان شاء الله با نیکی به پدر و مادر و درخواست خاضعانه از آنها خود را از دعاي آنها بهره مند کنیم.
16. استغفار و اقرار به گناه
یکی از مسائلی که در استجابت دعا مؤثر است طلب بخشش از خداوند و اقرار به گناهان می باشد. (بحارالانوار، ج 22، ص 318)
17. ستایش خداوند
در روایات و دعاهایی (مانند دعاى كميل، ابوحمزه ثمالى و…) که از اهل بیت(ع) رسیده این مطلب را بطور عملی به ما آموزش می دهند که قبل از دعا و طلب حاجت، شـکر نعمت هاي الهی را بجا آوریم و به خاطر نعمت هایی که خداوند به ما داده از او تشـکر کنیم و خداوند را با اسـماء و صفاتش ستایش کنیم و بعد طلب حاجت کنیم.
و در روایتی از امام صادق(ع) به این ترتیب سفارش شده است:
«اول مدح خداوند متعال، سپس اقرار به گناهان [و طلب بخشش]، و آنگاه خواستن حاجت.» (بحارالانوار، ج 22، ص 318)
18. خواندن اسماء خداوند با آن معانی بلند و دلنشین قبل از دعا
از امام صادق(ع) روایت شده: هرکس ده مرتبه «یا الله » و «یا رب» بگوید به او لبیک گفته می شود و از حاجت او می پرسند. (وسائل الشيعه، ج 7، ص 85) و همچنین: هرکس هفت مرتبه بگوید: «یا ارحم الراحمین» خداوند به او می گوید: آري من «ارحم الراحمین» هسـتم حاجت خود را درخواست کن. (وسائل ج 7 ص 88)
19. بندگی و اطاعت خدا
هرچه خـدا را بیشتر بنـدگی کنیم، خـدا هم بیشتر به ما لطف می کنـد. «من کان لله کان الله له» «هرکه براي خدا بود خدا هم براي اوست.» لذا پیامبر اکرم(ص) بیان شیرین و پر معنایی در همین رابطه به ابوذر دارند: ابوذر! وقتی انسان مطیع و بنده باشد، به اندازه نمکی که به غذا می زنند، دعا کافی است تا به مرادت برسی. (وسائل ج 7، ص 85)
و همچنین از امـام صادق(ع) حکایت شـده: «هرکس مسـتجاب شـدن دعایش خوشـحالش می کنـد پس کسب و کارش را حلال کند.» (وسائل ج 7، ص 84)


موانع استجاب دعا
1. گناه، مهم ترین مانع استجابت دعا
چنـانچه از امـام بـاقر(ع) روایت شـده: «گـاهی بنـده اي به درجه اي می رسـد که بناست دعایش به زودي یا آینـده نزدیک مسـتجاب شود ولی گناهی از او سر می زند، آنگاه خداوند به ملائکه خطاب می کند: حاجت او را برآورده نکنید چرا که او متعرض سخط من شد و مستحق محرومیت. (وسائل ج 7، ص 145)
و امام سجاد(ع) برخی گناهانی که مانع استجابت دعاست را چنین بر می شمارند: (عدهًْ الداعى، ص 214)
1. نیت بد داشتن 2. بد طینتی 3. نفاق 4. عقب انداختن نمازهاي واجب تا بعد از وقت
2 شک داشتن به ولایت اهل بیت(ع) (بحار ج 75، ص 311)، مانع دیگر استجابت دعا
3. ظلم به دیگران
خداوند به حضرت عیسی(ع) فرمود: به مردم بگو دعاي کسی که به دیگران ظلم کرده را مستجاب نخواهم کرد. (عدهًْ الداعى، ص 66)


یادآوري ها: در پایان براي تکمیل بحث توجه به چند نکته لازم است:


1. دعایی که با حکمت خدا یا مصلحت ما منافات دارد مستجاب نمی شود:
از خداوند حکیم در حدیث زیباي قدسـی حکایت شده: اي بندگان من در آنچه به شما امر کرده ام عبادت و بندگی مرا انجام دهید و مصالح خود را به من یاد ندهید، چرا که من عالم ترین به مصالح شما هستم و نسبت به مصالح شما بخل نمی ورزم. (تنبيه الخواطر، ص 350)
2. آنچه از روایات به دست می آیـد این است که ممکن است دعاکننده به همان حاجت مورد نظر خود نرسد ولی به هرحال دعاي او اثرات دیگري خواهد داشت.
از این رو از رسول خدا(ص) حکایت شده: هیچ دعایی نمی شود (در صورتی که گناه و قطع رحم درخواست نکند) مگر اینکه خـدا یا همان درخواست را در دنیا به او می دهـد یا در آخرت براي او مسـتجاب می کنـد یا گناهان او را به اندازه همان دعا می آمرزد. (وسائل ج 7 ص 27)
و از حضـرت امیرالمـؤمنین علی(ع) روایت شـده: چه بسـا چیزي را از خـدا درخواست می کنی ولی همـان را به تو نمی دهد بلکه بهتر از آن را به تو می دهد. (غررالحكم ص 193، ح 3765)
یا در حدیثی از پیامبر اکرم(ص) می خوانیم: وقتی شما دعا می کنید یا همان زمان به شما می دهند یا موکول به آینده می کنند و یا به ازاي دعای تان بلا و مشکلی را از شما دور می کنند. (وسائل ج 7 ص 27)
از امـام صـادق حکـایت شـده: «گـاهی بنـده اي که دوست خـدا باشـد براي مشـکل خـود دعـا می کنـد پس به مَلَک مخصـوص آن امر می شـود حـاجت بنـده من را برآورده کن ولی عجله نکن چرا که من دوست دارم صـدا و صوت بنـده خود را بشـنوم؛ و گاهی هم بنده اي که دشمن خداست دعا می کند و به ملک مخصوص گفته می شود حاجت او را برآورده کن و عجله هم بکن چرا که من کراهت دارم صداي او را بشنوم. آنگاه حضرت فرمودند: در حالیکه مردم می گویند: به این دشمن خدا به خاطر ارزشی که داشت عطا شد و به آن دیگري به خاطر بی ارزشی او عطا نشد.» (وسائل ج 7 ص 62)«یعنی حکمت آن را نمی دانند و قضاوت بیجا می کنند».
4. انسان باید در راستاي همان دعایی که کرده تلاش و کوشش کند و گرنه دعاي او مستجاب نخواهد شد.
از حضرت امیرالمؤمنین(ع) نقل شده:
«الداعی بلا عمل کالقوس بلا وتر»؛ «دعاکننده اي که بدون عمل است مثل کمان بدون چّله [زه] می باشد. (غرر ص 193، ح 3767)
و همچنین در روایات آمده: شخصی که در خانه نشسته و از خدا درخواست رزق می کند خدا دعاي او را مستجاب نمی کند. (كافى ج 2 ص 511)
انسان سـعی کند چه در موقعی که مشکل و ناراحتی دارد و چه موقعی که مشکل ندارد، همیشه در درگاه خدا نداي نیاز سر دهد و دعا کند، تا دعایش در موقع گرفتاري زودتر مستجاب شود.
از امام صادق(ع) حکایت شـده: «ان الـدعاء فی الرخاء یسـتخرج الحوائج فی البلاء» دعاکردن در موقع راحتی و خوشـی باعث می شود در موقع گرفتاري حاجت ها زودتر برآورده شود. (كافى ج 2 ص 472)

امیرحسین محمدیان

kayhan.ir



نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :